Эссе про махамбета утемисова

Поэзия Махамбета Утемисулы была полностью связана с восстанием под руководством Исатая Тайманулы. Махамбет родился в 1804 году в местности Бекетай Внутренней Орды. Его родители были состоятельными людьми и пользовались почетом и уважением при ханском дворе. Будущий поэт также был приближен к хану. Махамбет Утемисулы был прославленным батыром, поэтом и композитором. Среди современников он выделялся и как пламенный оратор.
Он вырос в местности, где в свое время творили выдающиеся казахские поэты и музыканты Сыпыра-жырау, Казтуган, Шалкииз, Жиембет, Доспамбет и другие. М. Утемисулы прекрасно владел русским, татарским и арабским языками. С 1824 по 1829 годы поэт был воспитателем сына хана Жангира — Зулкарная, проживая в городе Оренбурге. В этот период поэт познакомился и сдружился с русским писателем и этнографом В.И. Далем, ученым и путешественником Г.С. Карелиным.

Народный поэт принимал активное участие в сражениях, вдохновляя восставших своей пламенной поэзией. Он призывал народ к освобождению от царского гнета и от засилия ханского окружения:

Тяжек рабства позорный плен!
Оскорбляют отца и мать,
По лбу бьют коня подо мной —
Шлю проклятья жизни такой.
Заселить хотел моим народом
Берег Волги, что богат лугами,
И заполнить поселенья эти
Конскими без счета табунами.

Махамбетом были написаны такие произведения, как «Аргы-мак, я тебя сохранил.», «Пасмурен, пасмурен черный, полный печали день.», «Обращение к Жангиру». Эти стихи были посвящены его другу Исатаю Тайманулы. Творчество поэта было посвящено разоблачению политики царских властей, неблаговидных действий хана и его окружения.

 

Махамбет Өтемісұлы – 1803 жылы Ішкі Бөкей ордасы, қазіргі Батыс Қазақстан облысы Жәнібек ауд. Нарын құмының Жанқұс жерінде туған. – 20.10.1846, Қараой өңірі, қазіргі Атырау облысы Индер ауданы Жарсуат ауылдық округінің Қараой деген жерінде жерленген Жарсуат ауылынан 45 шақырым жерде жерленген — қазақтың көрнекті ақыны, сонымен бірге 1836-38 ж. Исатай Тайманов бастаған шаруалар кетерілісінің жалынды жыршысы ретінде де мәлім, қозғалысты ұйымдастырушы тарихи қайраткер тұлғалардың бірі. Кіші жүздің Байұлы бірлестігі ішіндегі Беріш руының Жайық бөлімінен шыққан. Атасы Құлмәлі, әкесі Өтеміс те өз заманында айтулы тұлғалар болған. Құлмәлінің тұқымынан билер де, шешендер де шыққан.

Халықтың азатығын көксеген күрескер, ел бастаған батыр, өр рухты ақын. Бекетай елді мекенінде (Бөкей ордасы, Орал облысы, Жөнібек ауданы) дүниеге келді.

Махамбет ақын жастайынан ақындық өнерге кұмартып өсті. Асқан дарындылығына қалың жұртшылық бас иген. Махамбет тек от ауызды сөз шебері ретінде ғана ел кұрметіне бөленген жоқ, сонымен бірге, өзінің батырлығы, даналығы мен адамгершілігі арқасында да даңққа бөленді. Ол халық арасында болып жататын келеңсіз кұбылыстар мен келелі істерді өлеңдеріне арқау еткен.

Есімі қалың жұртшылыққа таныла бастаған асқақ ақынды Жәңгір хан өз еркіне көндіріп, билік басында отырғандарға қарсы өлеңдер шығаруына тыйым салғысы келеді. Алайда көзі ашық, көкірегі ояу ақын оның бұйрығына мойын ұсынбады. Ал Жәңгір хан болса, оған үстемдік жасау мақсатымен Махамбетті қамауға алғызды. 1829-1830 жылдар аралығында Махамбет қала бекшісінің түрмесіңде отырды, бостандыққа шыққан соң Исатай Таймановқа қосылды.

Осылайша Махамбет өзі Жәңгір ханның қудалауымен екі жыл түрмеде отырып, 1831 ж. қашып шыққан еді. Одан кейінгі саналы өмірін патша өкіметінің отарлық саясатын жүзеге асырушы хан-сұлтандарға қарсы кекті жырлар толғайды, халықты күреске шақырады. Көтеріліс жеңіліспен аяқтапғаннан кейін Жем, Жайық, Маңғыстау, Хиуа елдерін сағалайды, жасақ жинап, көтерілісті жаңадан жандандыруғә күш салады. Бұл ниеті нәтижесіз болды, Бөкей ордасында қолға түсіп, Орынбор түрмесіне қамалады. Тұтқыннан босағаннан кейінгі өмірін Кіші жүздің батыс бөлігіндегі ел ішінде өткізеді. Бірақ, Жәңгір хан өлген соң аға сұлтан болған Баймағамбет Айшуақовтың жалдамалыларының қолынан қаза тапты.

Махамбет — халықты патшалық, хандық өкіметке қарсы қарулы кетеріліске шақырған алғашқы қазақ ақыны. Оның бейнелі де жалынды негізінен Шалкиіз, Сыпыра, Доспамбет, Қазтуған сияқты батыр жыраулардың үлгісінде шығарылған көтеріліс туралы толғаулар. «Жәңгірге», «Баймағамбет сұлтанға» деген өлеңдерінде үстем тап өкілдерін бет-пердесін жырта шенесе, «Мұнар күн» өлеңінде ел басындағы ауыртпалықты күйзеле, ашына айтты. Исатай — ақынның кеп өлендерінің басты қаһарманы. «Тайманның ұлы Исатай», «Исатай деген ағам бар», «Исатай сөзі», «Тарланым», т.б. өлеңдерінде Исатайдың адамгершілігі, азаматтығы, батырлығы, қайсарлығы сипатталады.

Махамбет айтулы күйші, сазгер де болған. «Өкініш», «Қайран Нарын», «Жұмыр қылыш», «Терезе», т.б. күйлері күйтабаққа жазылды. Махамбет өлеңдері 1908, 1912, 1925 ж. Қазан, Орынбор, Ташкент қалаларында жарық көрді. Шығармалары 1939-89 жылдар арасында 8 рет жеке кітап болып шықты, оқулықтар мен жинақтарға енді. Оның өмірі мен шығармашылығы жөнінде Х.Досмұхамедов, М.Әуезов, Қ.Жұмалиев, З.Қабдолов, Х.Сүйішәлиев, С.Қирабаев, Ә.Дербісәлин, Р.Бердібаев, М.Мағауин, Қ.Сыдиықов, т.б. ғалымдар мен қаламгерлер зерттеулер, мақалалар жазды, пікірлер айтты. Өтемісұлы Махамбет (1804-1846) – қазақтың әйгілі ақыны, күйші композиторы, отаршылдыққа қарсы Исатай Тайманов бастаған көтерілісті (1836-1837) ұйымдастырушылардың бірі, осы көтерілістің жалынды жыршысы. Туып өскен жері Ішкі Бөкей ордасының Бекетай деп аталатын өңірі. Бұл қазіргі Орал облысының Жәнібек ауданына қарайтын жер. Шежіре дерегі бойынша он екі ата Байұлының бір бұтағы Беріш ішінде Нәдір деген кісіден Мәлі (кейбір деректе Құлмәлі, Құлманияз деп айтылады) туады. Мәлінің қазақ әйелінен Өтеміс пен Шыбынтай, қалмақ әйелінен Қобылай туған. Өтемістен — он ұл, Шыбынтайдан — төрт ұл, Қобылайдан — үш ұл туып, Мәлі ұлдың өзінен он жеті немере сүйген адам. Бұл әулет Тайсойған құмындағы іргелі ауылдардың бірі.

Махамбет өзінің барша болмыс қасиеттерімен көшпелілер арасындағы көсем тұлғалардың бірі. Ол өзі туып өскен өңірдің Қамбар батыр, Ер Тарғын, Сыпыра жырау, Асанқайғы, Қазтуған, Шалкиіз, Жиембет, Доспамбет сияқты біртуар тұлғаларының өлмес мұраларын көкірегіне тоқып өсті. Өзі өмір сүрген заманның ағымына жүйрік, қыр сырын жетік меңгерген, көзі ашық, көкірегі ояу, білімдар адам болған. Шағатай, орыс, татар, араб тілдерін жазбаша тәуір меңгерген. Мұны ол жазған хаттардан айқын аңғаруға болады.

Махамбет Ресей отаршылдығының барша ауырлық тауқыметін көзімен көріп, оның барша зорлық зомбылығын басынан өткеріп, ғұмыр кешкен адам. Сондықтан да 1836 жылы әбден шыдамы таусылған халық теңіздей толқып көтерілгенде, осынау тегеурінді дүмпудің дем берушісі Махамбет болды. Ол Исатай батырмен бірге арыстандай ақырып, азаттық туын қолдаса көтеріп шықты. Азаттық үшін күрес Махамбеттің бүкіл өмірінің мазмұнына айналды. Ұлттың азаттығы мен халықтың әлеуметтік теңдігін Махамбет жеріне жеткізе жырлаған әйгілі ақын. Ол поэзияда қандай дара болса, күй өнерінде де сондай дара.

Махамбет көшпелілер өркениетінің осынау жарық дүниемен шарқырап тұрып қоштасқан соңғы үні. Жалына қол тигізбейтін көшпелілердің қыл сағағын тағдыр тұзағы қылқындырған сәтте асау рухы Махамбет болып тұяқ серпігендей. Қазақты ұлт ретінде даралап, тарих сахнасына шығарған көшпелілер мәдениетінің буырқанып келіп жартасты соққан ақжал толқыны Махамбет тәрізді. Егер, қазақ халқының рухани үрдісін кең аяда тарихи құбылыс ретінде елестетер болсақ, онда Көне Түркі ескерткіштерінен Қорқыт пен Асанқайғыдан бастап, Шалкиіз бен Қазтуған, Ақтамбердіге дейін жалғасып, ақыр аяғында Махамбетке келіп тірелетін жорық жырауларының бір-бірімен ғасырлар ойнауынан сабақтасқан жалынды үнін анық естуге болады. Махамбет – жорық жырауы. Сол Ұлы бабаларының дәстүрін жалғастырған, рухын сөзімен емес ерлік ісімен көрсеткен батыр-жырау. Махамбет заманы көшпелілер рухының айының батып, күнінің тұтылған кезі. Сондықтан да, көшпелілер мәдениетіндегі эпикалық синкреттілік Махамбет болмысымен түйінделеді. Бұдан былай өнер қоғамдық құбылыстарды реттеушілік міндетінен айрылып, эстетикалық алданыш болуға көшкен. Махамбеттің әрі батыр, әрі көсем, әрі шешен, әрі жырау, әрі күйші болуында осындай тарихи әлеуметтік сұраным болған. Бұл тұрғыдан келгенде, Махамбет жорық жаруларының ішіндегі соңғысы.

Ауыз әдебиетінің тереңінен сусындаған, өзінің бойына халықтық дәстүрді терең сіңірген Махамбет Өтемісұлы Исатай Тайманұлы бастаған халық көтерілісінде маңызды рөл аткарды, ол өзінің өлеңдері арқылы халықты патша өкіметі мен хандардың езгісіне қарсы күреске шақырды. Махамбеттің өлеңдері бостандық пен әділдікті, халық көсемдерінің батырлығын қалың халық бұқарасына паш ету мақсатында жазылды. Оның өлеңдері бұқара халықтың жүргеніне тым жақын болды.

1838 жылы Исатай қаза болған соң, Махамбет шағын тобымен орыс әскерлерінің арасынан өтіп, Хиуа хандығына кетеді. Ол көтерілісшілерді жауға қарсы күреске қайта жұмылдырғысы келеді, алайда оның бұл әрекеті жүзеге аспайды. Ол Бөкей ордасына жасырынып келіп, шаруалар арасында хан мен патшаға қарсы үгіт-насихат жұмыстарын жүргізе бастайды, бірақ ол қайта тұтқындалып, Орынборға жөнелтіледі. Орынборда оған «енді қайтып бүлікке қатысушы болма» деген ескерту жасап, босатады.

Өмірінің соңғы жылдарын ақын ауылда өткізеді. Жәңгір хан мен Баймағамбет сұлтан халықтың бүлік шығаруына ықпал етуінен секем алып, оның сыртынан бақылау қояды. Ақыры ханның тыңшылары Махамбетті опасыздықпен өлтіреді.

Ақын өлендерінің негізгі тақырыбы — теңдік пен бостандық, әділдік үшін күрес, қанаушы отаршылдық жүйеге қарсылық болып келеді де әрқашан жігерлі асып-тасып жатқан асқақ рухпен көмкеріледі, оған көне дәстүр бойынша философиялық терең толғамдар, пайымдаулар сабақтасып отырады. 

Құрметті оқырман! Файлдарды күтпестен жүктеу үшін біздің сайтта тіркелуге кеңес береміз! Тіркелгеннен кейін сіз біздің сайттан файлдарды жүктеп қана қоймай, сайтқа ақпарат қоса аласыз! Сайтқа қосылыңыз, өкінбейсіз!
Тіркелу


13

Эссе на тему творчество махамбета утемисова

1 ответ:



0



0

Поэзия Махамбета Утемисулы была полностью связана с восстанием под руководством Исатая Тайманулы. Махамбет родился в 1804 году в местности Бекетай Внутренней Орды. Его родители были состоятельными людьми и пользовались почетом и уважением при ханском дворе. Будущий поэт также был приближен к хану. Махамбет Утемисулы был прославленным батыром, поэтом и композитором. Среди современников он выделялся и как пламенный оратор.
Он вырос в местности, где в свое время творили выдающиеся казахские поэты и музыканты Сыпыра-жырау, Казтуган, Шалкииз, Жиембет, Доспамбет и другие. М. Утемисулы прекрасно владел русским, татарским и арабским языками. С 1824 по 1829 годы поэт был воспитателем сына хана Жангира — Зулкарная, проживая в городе Оренбурге. В этот период поэт познакомился и сдружился с русским писателем и этнографом В.И. Далем, ученым и путешественником Г.С. Карелиным.
Народный поэт принимал активное участие в сражениях, вдохновляя восставших своей пламенной поэзией. Он призывал народ к освобождению от царского гнета и от засилия ханского окружения:
Тяжек рабства позорный плен!
Оскорбляют отца и мать,
По лбу бьют коня подо мной —
Шлю проклятья жизни такой.
Заселить хотел моим народом
Берег Волги, что богат лугами,
И заполнить поселенья эти
Конскими без счета табунами.
Махамбетом были написаны такие произведения, как «Аргы-мак, я тебя сохранил.», «Пасмурен, пасмурен черный, полный печали день.», «Обращение к Жангиру». Эти стихи были посвящены его другу Исатаю Тайманулы. Творчество поэта было посвящено разоблачению политики царских властей, неблаговидных действий хана и его окружения.

Читайте также

Результаты: Католическая церковь существенно расширила зону своего влияния, консолидировала земельную собственность, создала новые структуры в виде духовно-рыцарских орденов. Вместе с тем усилилась конфронтация Запада и Востока, активизировался джихад как ответная агрессивная реакция западному миру со стороны восточных государств. IV Крестовый поход еще более разделил христианские церкви, заложил в сознание православного населения образ поработителя и врага — латинянина. На Западе утвердился психологический стереотип недоверия и враждебности не только к миру ислама, но и к восточному христианству.
Вот последствия:
<span>1) Во время этих походов укрепился и распространился рыцарский дух в феодальном дворянстве. 2) Укрепились взаимные сношения народов, обмен знаниями и произведениями труда, от арабов и греков перешли в Европу некоторые ремесла и искусства (приготовление стали, бумажных тканей, ковров, ветряные мельницы) . 3) Многие приморские города, особенно итальянские, стали торговать с Востоком, что способствовало росту европейской промышленности. 4) Многие крестьяне в результате походов освободились от крепостного состояния и сделались свободными земледельцами. 5) Так как папы и духовенство были главными устроителями и руководителями этих походов, то их власть и авторитет укрепились; вслед за духовно-рыцарскими орденами основаны были ордена нищенствующих монахов — францисканский и доминиканский. </span>

<span>Человек узнал, что огонь раздувается ветром, что он имеет такие естественные преграды, как вода, земля, скалы, что огонь необходимо поддерживать топливом и что с помощью последнего его можно переносить с места на место. Человек ознакомился с теми породами дерева, которые дольше всего тлеют и легче воспламеняются, могут служить трутом. Он научился с помощью древесных стружек, сучков коры, сухой травы разжигать из тлеющих углей пламя.</span>

1) титул, главы русской православной церкви — патриарх
2) крайняя степень отречения, воздержания от жизненных благ — аскетизм
3)<span>Историография –
историческая дисциплина, изучающая развитие и накопление знаний по истории
человеческого общества.</span>

А)рост могущества отдельных удельных княжеств

В не решило задачи к балтийскому морб

Қай халықтың да қадір тұтары — өзінің сөзін сөйлеп, кегін қуар ақыны мен батыры. Екеуі де тек халықтың ғана бойынан табылар сарқылмас жігер мен шабыттың, сана мен сабырдың, тәуекел мен арманның түлегі. Екеуі де жұртын елдікке бастаса, қайсыбір жұмыр басты пенденің болсын өресі жетпес ерен ерлікке, кемел кісілікке бастары хақ. Екеуі де тасқындаған қайраттың ғана емес, ең алдымен, кең толғап, кемсіз пішер кемеңгер ақылдың көрінісі [1,25 б]. Ал, осы екі қас қасиет те бір басына сыйып, бағына біткен қазақ елінің асылы,ақберен ақыны-Махамбет Өтгемісұлы.

Азаттық үшін алысқан, елі үшін егескен арыстан бабамыз Махамбет Өтемісұлының қазақ әдебиетінде алатын орны ерекше. Рухы биік жырлары ақынның атадан туған аруақты ер екенін дәлелдей түседі. Тарихшы ғалым Тілекқабыл Боранғалиұлы өзінің «Ғасырдан тәбәрік» атты еңбегінде: «Қазақ жырының ой-санасы – Абай, ар-намысы – Махамбет. Абайдың ғибратымен, Махамбеттің жігерімен еңсе тіктеген әлеуетпіз. Бірі-рухани ұстазымыз, бірі-рухты ұранымыз» деп, Махамбеттің өзгеше жан екенін сөз етті.

Жалынды ақын,намысшыл ержүрек жауынгер өзінің қысқа да жарық отты өмірін жан тəнімен халқына арнап,еркіндік идеясы мен əділеттілікті ұран етіп,найза ұшын,қалам құдыретін шебер ұштастырды. Махамбет көшпелілер өркениетінің осынау жарық дүниемен шарқырап тұрып қоштасқан соңғы үні. Жалына қол тигізбейтін көшпелілердің қыл сағағын тағдыр тұзағы қылқындырған сəтте асау рухы Махамбет болып тұяқ серпігендей. Қазақты ұлт ретінде даралап, тарих сахнасына шығарған көшпелілер мəдениетінің буырқанып келіп жартасты соққан ақжал толқыны Махамбет тəрізді. Егер, Қазақ халқының рухани үрдісін кең аяда тарихи құбылыс ретінде елестетер болсақ, онда Көне Түркі ескерткіштерінен Қорқыт пен Асанқайғыдан бастап, Шалкиіз бен Қазтуған, Ақтамбердіге дейін жалғасып, ақыр аяғында Махамбетке келіп тірелетін жорық жырауларының бір-бірімен ғасырлар ойнауынан сабақтасқан жалынды үнін анық естуге болады. Махамбет – жорық жырауы. Сол Ұлы бабаларының дəстүрін жалғастырған, рухын сөзімен емес ерлік ісімен көрсеткен батыр-жырау. Ауыз əдебиетінің тереңінен сусындаған, өзінің бойына халықтық дəстүрді терең сіңірген Махамбет Өтемісұлы Исатай Тайманұлы бастаған халық көтерілісінде маңызды рөл аткарды, ол өзінің өлеңдері арқылы халықты патша өкіметі мен хандардың езгісіне қарсы күреске шақырды. Махамбеттің өлеңдері бостандық пен əділдікті, халық көсемдерінің батырлығын қалың халық бұқарасына паш ету мақсатында жазылды [2,132 б].

Махамбет шығармалары — бұқара өмірінің рухани-поэтикалық шежіресі, шаруалар қозғалысының шынайы бейнесі. Ол жыраулық поэзияның көркемдік әлемін байытып, шығармаларында ұлт-азаттық идеяларын көтерді, елдікті сақтап қалуға шақырды. «Мұнар күн» жырында ол ел басына түскен ауыртпалықты ашына айтты. «Ереуіл атқа ер салмай», «Ұлы арман», «Жайықтың бойы көк шалғын», «Атадан туған ардақты ер» жырларында ақын алдағы күндеріне үмітпен, зор сеніммен қарады. «Біртіндеп садақ асынбай», «Арғымақ, сені сақтадым», «Арғымақтың баласы», «Азамат ердің баласы», «Қара нар керек біздің бұл іске», «Еменнің түбі — сары бал», «Жалған дүние», «Еріскедей ер болса», т.б. шығармаларында ұлт-азаттық қозғалыс рухы, ел тағдыры мен арман-мүддесі терең әрі шынайы суреттелген. «Халық қозғалса, хан тұрмайды тағында» дейді ол отты жырларында. Ақын өлеңдерінің басты қаһарманы Исатай батыр. «Исатай деген ағам бар», «Исатай сөзі», «Арғымаққа оқ тиді», «Тарланым», «Соғыс», т.б. өлеңдерінде Исатай батырдың көркем тұлғасы, адамгершілік, қайсарлық, тапқырлық қасиеттері жан-жақты сипатталды. Өз халқын, елін, жерін сүйген нағыз ердің басты мақсаты-ел басына күн түскенде «Ереуіл атқа ер салу, егеулі найза қолға алу…» еді. Бойына туа біткен қайсарлығы арқылы досы Исатаймен біріге отырып, тәуелсіздік туын алғаш көтерді. Елінің азаттығы үшін ақберен ақын қаһармандық қасиеттерін ұрпаққа үлгі етті, өзінің өткір тілді өрен жырларымен оларды күреске үндеді. Күрес-Махамбет поэзиясының негізгі тақырыбы болып табылады. Ол қазақ әдебиетінің ұлы мұхитындағы өзгеше бір сырлы арал. Өзінің «Мұңайма» өлеңінде хан әскерлерінің халыққа көрсеткен қиянатын айта отырып, жасымауға, берік болуға шақырады.

Ақ жұмыртқа сары уыз

Әлпештеп қолдан өсірген

Туған ұлдан не пайда-

Қолына найза алмаса,

Атаның жолын қумаса,-деп, болашаққа зор үмітпен қарайды. Қолына қару алып, ата жауға қарсы тұратын ұлдарға үміт артады. Ал «Бағаналы терек жарылса» өлеңінен дауылпаз ақынның халық кегін қуатын, теңдікті сұрайтын ұлды армандағанын көреміз:

Ханнан қырық туғанша,

Қарадан бір ақ тусайшы

Халықтың кегін қусайшы

Артымыздан біздердің

Ақырып теңдік сұрарға…

Міне, Махамбет ақынның осындай рухты, алмастай өткір жырлары халық санасына сахара тұрмысының мәңгілік алауындай шуақ беріп, жігерлендіреді, намысын оятады[3,145 б].

Махамбет – ғасырдан-ғасырға жалғаса беретін, уақыт өткен сайын қын түбінде жатпас алмас қылыштай жарқырай беретін тұғырлы тұлға. Махамбетті білмейтін қазақ жоқ. Бірақ, бұл оның адами болмысы мен айбалта-жырын көзге елестетіп, тілге оралтумен шектелмейді. Бейбіт заманда өмір сүріп жатырмыз десек те, Махамбеттің жүрегін кескілеген намыс пен күрескерлік бізге қазір де қажет. Өйткені, арын таптатқан, рухын төмендеткен елдің болашағы бұлыңғыр. Əбіш Кекілбаев Махамбет туралы жазған «Шандоз» атты еңбегінде оның «табиғаттан қалаған уақытында табыла бермейтін асылдай аса сирек кездесетін құбылыс» екендігін айта келіп: «Ондай құбылыс тек қазақ түгіл, барша адамзаттың ғұмырында да көп кездесе бермеген. Махамбет — кəдімгі он екі жілік, бір мығым жұмырбасты пенденің ертегідегідей аңызға айналуының, тек ертегіде ғана кездесетін ғажайып ерлердің қайтадан шындыққа айналуының таптырмас бір мысалы», — деп жазған еді [4,96 б]. Ал, Махамбеттің ақындығының ерекшелігі оның ақындығы күрескерлікке ойшылдық жəне философиялық сипат берді, оның үстіне Махамбет — мықты психолог ақын. Ақын өлендерінің негізгі тақырыбы — теңдік пен бостандық, əділдік үшін күрес, қанаушы отаршылдық жүйеге қарсылық болып келеді де əрқашан жігерлі асып-тасып жатқан асқақ рухпен көмкеріледі, оған көне дəстүр бойынша философиялық терең толғамдар, пайымдаулар сабақтасып отырады. Оның өлеңдері көтерілісшілер үшін бір жұтым ауа сияқты қызмет етті.Махамбет өлеңдерінің бір сыпырасы балалар мен үлкендерге бірдей ортақ мұра. Ерлікті дəріптейтін шығармаларды көп.Біз келешек ұрпаққа əрқашан патриоттық күш-қайрат беретін, өздерін жігерлендіре түсіру үшін осындай батыр аталарымыздың болғаның ұмыттырмауымыз керек.Қазіргі таңда біздің патриоттарымыздың еліне деген сүйіспеншілігін арттырып, патриоттық идеяға баулысын десек оларға Махамбет атамыздың өлендерін,шығармаларын бойларына сіңірту керек. Махамбеттің « Ереуіл атқа ер салмай », «Тарланым», «Махамбеттің Баймағамбет сұлтанға айтқан сөзі», « Ерлердің ісі бітер ме?», «Қызғыш құс» деген өлеңдері балалардың ойына қозғау салатын, патриоттық рух беретін, оң мен солын танытатын тəрбиелік күші басым. Ер Махамбеттің өршіл өлеңдері өскелең ұрпақ үшін əке қанымен, ана сүтімен бойға дарыған рух күшіндей əсер етеді. Қазақ əдебиетінің Мұхтар Əуезовтей дарабозының төл шəкірті атанған сөз зергері Зейнолла Қабдоловтың «Махамбет деген ардақты, əрі аяулы есімнің өзі – өмірдегі қасіреттің синонимі, өнердегі қасиеттің символы»,-деп алдаспан жырымен ел рухын оятқан ақын туралы толғануы да сол себептен. Махамбет ақынға арнап жазылған көптеген шығармалар бар: алдымен қазақ поэзиясындағы Ы.Шөрековтің «Исатай-Махамбет» дастаны, Ж.Молдағалиевтің «Кек», Ж.Нəжімеденовтің «Жаңғырық», Ə.Кекілбаевтың «Махамбет», М.Шахановтың «Нарынқұм трагедиясы», Ф.Оңғарсынованың «Алмас қылыш немесе Махамбетпен қалай кездестім», М.Неталиевтің «Арыстан еді-ау Исатай» поэмалары, Қ.Бекқожиннің «Махамбет қабірінің басындағы тебіреніс» атты толғауы. Қазақ əдебиетінің барлық жанрларында арынды ақын, алдаспан жырдың дарабозы əрі батыр, əрі ту ұстаған қолбасшы Махамбет Өтемісұлы туралы шығармалар аз жазылған жоқ. Сонау ақын Ығылман Шөрековтен бастап бүгінгі суреткер қаламгер Зейнолла Қабдоловқа дейінгі қалам ұстаған дарындардың барлығы бұл қасиетті тақырыпқа ат басын бұрмай өте алмаған.Бұл туындылар Махамбеттің күрделі тұлғасын көркемдік тұрғыдан жинақтауда, сол тұстағы қазақ басына түскен бодандық, патшалық Ресей империясының қазақ даласында жүргізген отарлау саясатының қанқұйлы көрінісі, сонымен бірге ел ішіндегі, ағайын арасындағы зұлымдық пен сатқындық үстемдік құрған заман шындығын шынайы жеткізуде жазылған туындылар.Заманымыздың дүлділ компазиторы ұлы Нұрғиса Тілендиевтің Махамбет атты драматизмге толы миниятюралық симфониясында өршіл ақынның текті бейнесі, қайрат жігері, отты поэзиясы асқар шеберлікпен көрсетілген[5,275 б].

Махамбет аңсаған азаттыққа қол жеткізген халқымыз ушін енді ақын мұрат еткен азат ойдың биігіне ұмтылу, шынайы демократиялық қоғам орнату парызызымыз. Махамбет – ғасырдан-ғасырға жалғаса беретін, уақыт өткен сайын қын түбінде жатпас алмас қылыштай жарқырай беретін тұғырлы тұлға. Махамбетті білмейтін қазақ жоқ. Бірақ, бұл оның адами болмысы мен айбалта-жырын көзге елестетіп, тілге оралтумен шектелмейді. Бейбіт заманда өмір сүріп жатырмыз десек те, Махамбеттің жүрегін кескілеген намыс пен күрескерлік бізге қазір де қажет. Өйткені, арын таптатқан, рухын төмендеткен елдің болашағы бұлыңғыр. Махамбет ұлттық тұлға оның батырлығын ақындығын күйшілігін азаттық жолындағы күрескерлігін болашақ ұрпақтың санасына сіңетіндей етіп дəріптеу керек. Махамбет сияқты батыр да ақын бабаларымызды ешкашан жадымыздан шығармауымыз керек. Біздің болашағымыз үшін күрескен Махамбет атамыздын рухына басымызды иіп, еліміз үшін курескені үшін елімізді одан əрі көркейту керек. Батыр бабаларымыздың аңсаған арманы еліміздің азаттығын алу болған еді,соны жадымыздан шығармай, əрқашан мақтан тұтып, болашақта елімізді көркейту – бізге парыз.

Махамбет Утемисов – поэт, батыр и оратор

Выдающиеся деятели

Объявление

Ма­хам­бет Уте­ми­сов – один из вы­да­ю­щих­ся сы­нов ка­зах­ско­го на­ро­да, по­эт, граж­да­нин, ба­тыр, мыс­ли­тель, на­род­ный за­ступник. Он ро­дил­ся в 1804 го­ду в мест­нос­ти Бе­ке­тай Бу­ке­евской ор­ды (ны­не Джа­ни­бек­ский рай­он За­пад­но-Ка­зах­стан­ской об­лас­ти) в мно­го­дет­ной семье.

У его де­да Кул­ма­ли и от­ца Утеми­са бы­ли «про­хлад­ные» вза­и­мо­от­но­ше­ния с фе­о­даль­ной знатью. Юность М. Уте­ми­со­ва про­те­ка­ла в пе­ри­од, ког­да в За­пад­ном Ка­зах­ста­не час­то вспы­хи­ва­ли кресть­ян­ские вол­не­ния. В 16 лет Ма­хам­бет был при­знан луч­шим акы­ном ро­да Бе­риш. Он лег­ко по­беж­дал бы­ва­лых акы­нов и быст­ро стал гор­достью ро­да. Стар­ши­ны и ба­ты­ры с ра­достью рас­кры­ва­ли две­ри пе­ред ним.

Са­мый ува­жа­е­мый бе­риш стар­ши­на Иса­тай объ­явил его сво­им дру­гом и бра­том. Сла­ва о нем по­ле­те­ла по аулам все­го млад­ше­го жу­за, о нем зна­ли но­гай­лин­цы Еди­ля и шек­тин­цы Ка­ра­тау, кип­ча­ки и най­ма­ны. Хан Внут­рен­ней ор­ды Джан­гир на­звал 19-лет­не­го Ма­хам­бе­та глав­ным по­этом Млад­ше­го жу­за и от­пра­вил со сво­им сы­ном в Орен­бург в ка­чест­ве вос­пи­та­те­ля хан­ско­го на­след­ни­ка. Джан­гир-хан имел на­ме­ре­ние взять его в Пе­тер­бург в со­ста­ве сво­ей сви­ты для по­се­ще­ния им­пе­ра­тор­ско­го двор­ца. В 1834 го­ду Ма­хам­бет Уте­ми­сов на­зна­ча­ет­ся стар­ши­ной. Об этом пе­ри­о­де жиз­ни из­ба­ло­ван­но­го сла­вой при­двор­но­го по­эта рас­ска­зал Ана­у­ар Алим­жа­нов в по­вес­ти «Стре­ла Ма­хам­бе­та»:

«… В став­ку ха­на Джан­ги­ра был при­гла­шен стар­ши­на Иса­тай для вру­че­ния ему Дар­хан­ной гра­мо­ты. Иса­тай не при­нял ее.
— От то­го, что ты не взял гра­мо­ту, ни­че­го не из­ме­нит­ся, Иса­тай ага. От счастья не бе­гут, ру­ку да­ю­ще­го не бьют, – за­ме­тил Ма­хам­бет, ког­да Иса­тай по­ки­дал дво­рец.

— Ты прав, Ма­хам­бет. Но луч­ше о се­бе по­ду­май. Ты жи­вешь в са­ду, взра­щен­ной ра­ба­ми, ты пьешь на­пит­ки, куп­лен­ные ха­ном на день­ги, от­ня­тые у на­ро­да…»

Су­ро­вый урок пре­под­нес Иса­тай Ма­хам­бе­ту, рас­крыл гла­за по­эта на жизнь. «… Сло­ва Иса­тая зву­ча­ли, как уда­ры хлыс­та. Ма­хам­бет то блед­нел, то крас­нел. Его впер­вые так осуж­да­ли, и осуж­дал Иса­тай, ко­то­ро­го он лю­бил как сме­ло­го и чест­но­го ба­ты­ра… Сло­ва Иса­тая от­ня­ли у не­го спо­койст­вие. Он вспо­ми­нал о них за сто­лом во вре­мя пир­шеств и во вре­мя охо­ты на вол­ков и ли­сиц. Он боль­ше не мог, как преж­де, без­за­бот­но пре­да­вать­ся на­слаж­де­ни­ям…»

Скры­вать при­чи­ну про­изо­шед­шей в нем пе­ре­ме­ны Ма­хам­бет не стал, слов­но пе­ле­на упа­ла с его глаз. Со всей мощью и от­кро­вен­ностью ге­ния он го­во­рил и пел о не­спра­вед­ли­вос­ти, и уже ни­ка­кие по­пыт­ки хан­ской влас­ти скло­нить Иса­тая и Ма­хам­бе­та на свою сто­ро­ну не да­ли же­ла­е­мо­го ре­зуль­та­та, их ан­ти­хан­ские на­стро­е­ния ста­но­ви­лись все бо­лее яв­ны­ми и глу­бо­ки­ми. Тог­да Джан­гир пе­ре­шел к от­кры­то­му пре­сле­до­ва­нию. Он до­би­ва­ет­ся аре­с­та Ма­хам­бе­та Уте­ми­со­ва. Его дер­жа­ли в тюрь­ме боль­ше го­да «… за аги­та­цию, по­пыт­ку остав­ле­ния хан­ских вла­де­ний и пе­ре­хо­да на ле­во­бе­режье Ура­ла».
Го­то­вил­ся так­же арест Иса­тая Тай­ма­но­ва. В 1833 го­ду управ­ля­ю­щим При­кас­пий­ским окру­гом хан на­зна­чил Ка­ра­у­ыл ход­жу Ба­бад­жа­но­ва, под­чи­нив ему аул Иса­тая. Это бы­ла месть за не­у­ступ­чи­вость и свое­во­лие Иса­тая и Ма­хам­бе­та, по­пыт­ка их изо­ля­ции с целью по­сто­ян­но­го кон­тро­ля.

Но­вый управ­ля­ю­щий свою де­я­тель­ность на­чал с по­ста­нов­ки во­про­са пе­ред ха­ном об «от­ре­че­нии» Иса­тая от долж­нос­ти управ­ля­ю­ще­го ро­дом бе­риш и о пе­ре­се­ле­нии его и вер­ных ему аулов на ма­лоп­ло­до­род­ные паст­бищ­ные участ­ки. Иса­тай-ба­тыр, по­счи­тав это на­ру­ше­ни­ем обы­ча­ев ста­ри­ны и лич­ным оскор­бле­ни­ем, всту­пил в борь­бу со став­лен­ни­ком ха­на и от­ка­зал­ся ему под­чи­нять­ся. На­чи­ная с кон­ца ле­та 1833 го­да, жизнь мно­гих аулов юга из­ме­ни­лась. Вмес­то обыч­ной ко­чев­ки аула­ми от­дель­но друг от дру­га, ро­до­вые об­щи­ны объ­еди­ня­лись. На до­ро­гах сно­ва­ли гон­цы и вес­то­вые, спе­шив­шие с по­ру­че­ни­я­ми, устра­ива­лись схо­ды и со­ве­ты, со­зда­ва­лись обо­ро­ни­тель­ные пос­ты во­круг аулов про­тив воз­мож­ных на­па­де­ний хан­ских сат­ра­пов. Ста­ло оче­вид­но рез­кое не­до­вольст­во на­се­ле­ния хан­ски­ми би­я­ми, управ­ляв­ши­ми ро­да­ми в при­кас­пий­ской зо­не. Од­нов­ре­мен­но на мес­тах шла ак­тив­ная ра­бо­та по во­вле­че­нию в дви­же­ние, на­прав­лен­ное про­тив по­ли­ти­ки ха­на и сул­тан­ско-бай­ской груп­пи­ров­ки, все но­вых и но­вых ауль­ных об­щин.

Со­зда­ва­лись во­ору­жен­ные опол­че­ния, объ­еди­ня­е­мые в еди­ную ор­га­ни­за­цию. В од­ном из пи­сем в Орен­бург­скую по­гра­нич­ную ко­мис­сию в мае 1836 го­да хан Джан­гир ха­рак­те­ри­зо­вал Иса­тая и Ма­хам­бе­та как лю­дей «со­вер­шен­но вред­ных», про­сил пой­мать их и «уда­лить из Ор­ды на­всег­да». Учас­ти­лись, осо­бен­но с на­ча­ла 1836 го­да, на­па­де­ния на аулы сул­та­нов и би­ев, раз­гро­мы их уса­деб с за­хва­том ско­та и зем­ли. Иса­тай и Ма­хам­бет лич­но ру­ко­во­ди­ли не­сколь­ки­ми та­ки­ми «рей­да­ми». В кон­це кон­цов об­щи­ны в при­кас­пий­ской зо­не ханст­ва ста­ли от­кры­то иг­но­ри­ро­вать власть хан­ских чи­нов­ни­ков и пе­ре­хо­ди­ли под управ­ле­ние Иса­тая. Иса­тай и Ма­хам­бет на од­ном из на­род­ных схо­дов объ­яви­ли, что бу­дут управ­лять са­мос­то­я­тель­но, без учас­тия и огляд­ки на ха­на. Осво­бо­ди­тель­ные и ан­ти­хан­ские на­стро­е­ния рас­прост­ра­ни­лись и на дру­гие час­ти Ор­ды. Вско­ре дви­же­ние охва­ти­ло все ханст­во.

По­э­ти­чес­кий та­лант Ма­хам­бе­та вдох­нов­лял по­встан­цев на борь­бу с фе­о­да­лиз­мом. Имен­но это­му пе­ри­о­ду по­эт по­свя­тил сти­хотво­ре­ние «Тот не ге­рой». В ма­лень­ком сти­хотво­ре­нии Ма­хам­бет по­ка­зал об­раз на­сто­я­ще­го джи­ги­та – во­и­на – ге­роя:

Кто не стер стре­ме­на­ми но­ги,

Кто не слил­ся с копь­ем на ко­не,

Кто не все еще вы­знал до­ро­ги

И пот­ник не изъ­ез­дил вко­нец,

Кто не знал день и ночь не­по­коя,

Кто не бре­дил едой и во­дой…

Тот еще не муж­чи­на, не во­ин,

Тот еще не ге­рой.

Хан Джан­гир про­сил орен­бург­ское гу­бер­на­тор­ст­во о при­ня­тии сроч­ных мер для за­дер­жа­ния Иса­тая Тай­ма­но­ва, Ма­хам­бе­та Уте­ми­со­ва и не­ко­то­рых дру­гих их спо­движ­ни­ков, пред­став­ляя их как «воз­му­ти­те­лей» масс про­тив офи­ци­аль­но­го по­ряд­ка и по­ли­ти­ки цар­ско­го пра­ви­тельст­ва в сте­пи. В пись­ме к до­ве­рен­ным би­ям от 17 мар­та 1836 го­да хан пи­сал, что Иса­тай и Ма­хам­бет «при­зы­ва­ют на­се­ле­ние к не­по­ви­но­ве­нию вер­хов­ной влас­ти. Они раз­гро­ми­ли аулы стар­шин Ка­ра­бе­ке­на и Жо­ла­на. По­ве­ле­ваю вам схва­тить и до­ста­вить их в хан­скую став­ку». Пос­ле двух лет не­рав­ной борь­бы кресть­ян­ское вос­ста­ние под ру­ко­водст­вом Иса­тая Тай­ма­но­ва и Ма­хам­бе­та Уте­ми­со­ва по­тер­пе­ло по­ра­же­ние.

В тех кон­крет­ных ис­то­ри­чес­ких усло­ви­ях оно не мог­ло кон­чить­ся ина­че не толь­ко по­то­му, что за хан­ской властью и сул­та­на­ми-пра­ви­те­ля­ми сто­я­ла мощь цар­ско­го пра­ви­тельст­ва, но и по­то­му, что кресть­ян­ское дви­же­ние бы­ло ло­каль­ным и огра­ни­чен­ным, не име­ло свя­зи с осво­бо­ди­тель­ным дви­же­ни­ем в дру­гих час­тях Ка­зах­ста­на, Рос­сии. Од­на­ко сме­лость вос­став­ших до­стой­на вос­хи­ще­ния. Они под­ня­ли в крае зна­мя борь­бы про­тив угне­та­те­лей и пе­ре­да­ли эс­та­фе­ту борь­бы за со­ци­аль­ную спра­вед­ли­вость но­вым по­ко­ле­ни­ям.

Пос­ле ги­бе­ли Иса­тая Тай­ма­но­ва Ма­хам­бет с не­боль­шой груп­пой по­встан­цев ушел в Хи­вин­ское ханст­во. Его по­пыт­ка вновь под­нять вос­ста­ние не увен­ча­лась успе­хом. Тай­но воз­вра­тив­шись в Бу­ке­ев­скую ор­ду, Ма­хам­бет вновь аги­ти­ру­ет на­род­ные мас­сы под­ни­мать­ся про­тив ха­на и его при­бли­жен­ных. Схва­чен­ный людь­ми Джан­гир-ха­на, он был до­став­лен в ста­ни­цу Кал­мы­ко­во и пос­ле двух­не­дель­но­го со­дер­жа­ния в мест­ной тюрь­ме от­прав­лен в Орен­бург. Орен­бург­ские влас­ти осво­бо­ди­ли Ма­хам­бе­та, пре­дуп­ре­див, что он бу­дет жест­ко на­ка­зан, если и впредь бу­дет участ­во­вать в мя­те­жах.

Свои мыс­ли, свя­зан­ные с этим пе­ри­о­дом жиз­ни, по­эт из­ло­жил в сти­хотво­ре­нии «Пи­чу­га» – мрач­ном, от­ча­ян­ном сто­не глу­бо­ко оди­но­ко­го че­ло­ве­ка, по­те­ряв­ше­го вер­но­го дру­га. Чуть поз­же в сти­хотво­ре­нии «Пред­смерт­ные сло­ва Иса­тая, ска­зан­ные Ма­хам­бе­ту» по­эт рас­ска­зал о том, что про­изо­шло: Иса­тай про­сит про­ще­ния пе­ред смертью у Ма­хам­бе­та за свою ро­ко­вую ошиб­ку:

…Как до­ве­рять­ся ха­ну мог

И дать де­ся­тид­нев­ный срок?!

На вре­мя вой­ско рас­пус­тил…

А ве­ро­лом­ный хан Джан­гир

Не так ис­поль­зо­вал наш мир.

…Не слу­шал, что ты го­во­рил,

Ког­да, по­бе­дой опья­нен,

Я по­жа­лел ре­ву­щих жен,

От­родье хан­ское прос­тил…

Ис­по­ведь Иса­тая за­вер­ша­ет­ся прось­бой:

Если умру иль за­ку­ют,

А ты оста­нешь­ся жи­вой,

То сы­на уве­ди с со­бой,

Мою на­деж­ду…

По­э­зию Ма­хам­бе­та на­зы­ва­ют граж­дан­ской: все стро­ки ее ды­шат лю­бовью к сво­е­му на­ро­ду, зем­ле, учат быть за­щит­ни­ком сла­бых, дер­жать дан­ное сло­во до по­след­не­го вздо­ха, в них от­ра­жа­ет­ся жизнь и на­стро­е­ние ка­зах­ско­го кресть­янст­ва, до­ве­ден­но­го до край­ней ни­ще­ты бес­че­ло­веч­ной экс­плу­а­та­ци­ей фе­о­да­лов, про­тест про­тив угне­те­ния. Сам по­эт в сво­их про­из­ве­де­ни­ях всег­да вы­сту­пал за­щит­ни­ком ин­те­ре­сов на­ро­да. В ис­то­рии до­ре­во­лю­ци­он­ной ка­зах­ской ли­те­ра­ту­ры он был пер­вым по­этом, от­кры­то и страст­но звав­шим на во­ору­жен­ную борь­бу про­тив угне­та­те­лей. Ве­ду­щая те­ма его твор­чест­ва – те­ма на­ро­да, оза­бо­чен­ность его судь­бой. Со всей ис­крен­ностью со­чувст­вуя бе­дам и стра­да­ни­ям кресть­ян­ских масс, по при­хо­ти ха­нов ли­шен­ных сво­их зе­мель и на­силь­но пе­ре­се­лен­ных на не­при­год­ные для жиз­ни ме­с­та, по­эт меч­тал о том, что­бы по «волж­ским и яиц­ким лу­гам воль­ной тол­пой на­род рас­се­лить», «ско­том на­вод­нить прос­то­ры бе­ре­гов», «сы­нов про­с­тых ка­за­хов с по­том­ка­ми ха­нов урав­нять» (сти­хотво­ре­ние «Об­ра­ще­ние к сул­та­ну Бай­ма­гам­бе­ту»).

Лю­бовь к на­ро­ду в его твор­чест­ве со­че­та­ет­ся с не­на­вистью к угне­та­те­лям. Гнев­но зву­чат сти­хи, в ко­то­рых по­эт по­ка­зы­ва­ет про­из­вол и на­си­лие фе­о­да­лов. Он яз­ви­тель­но ха­рак­те­ри­зу­ет алч­но­го и дес­по­тич­но­го ха­на Джан­ги­ра, ко­то­рый, си­лой за­хва­тив кресть­ян­ские зем­ли, щед­ро раз­да­вал их сво­им при­бли­жен­ным. По­эт ви­дит в нем за­кля­то­го вра­га на­ро­да, не усту­па­ю­ще­го ни­ко­му в сво­ем хищ­ни­чест­ве, на­зы­ва­ет его «ко­вар­ным вол­ком», «ядо­ви­той зме­ей», «скор­пи­о­ном» (сти­хотво­ре­ния «Про­кля­тие Джан­ги­ру», «Об­ра­ще­ние к ха­ну Джан­ги­ру»). Пре­зре­ни­ем клей­мит М. Уте­ми­сов сул­та­на Бай­ма­гам­бе­та за жес­то­кие пре­сле­до­ва­ния по­встан­цев, изоб­ли­ча­ет его ли­це­ме­рие и ко­вар­ст­во. Чувст­во бес­пре­дель­ной не­на­вис­ти к ха­ну, сул­та­нам у не­го вы­зва­но не лич­ной враж­дой. Он не­на­ви­дит их за то, что они об­рек­ли «сы­нов про­с­тых ка­за­хов» на не­счастья и стра­да­ния, за то, что «в их двор­цы не про­ни­ка­ет на­род­ный стон», за то, что они ли­ши­ли род­ную стра­ну по­коя и ми­ра (сти­хотво­ре­ние «Бы­ли Яик и Вол­га для нас…»).

По­эт пред­ста­ви­те­лей арис­то­кра­ти­чес­ко­го со­сло­вия, весь хан­ский род на­зы­ва­ет из­веч­ны­ми кров­ны­ми вра­га­ми тру­дя­щих­ся. В об­щем ли­те­ра­тур­ном про­цес­се той эпо­хи твор­чест­во М. Уте­ми­со­ва от­ли­ча­ет­ся па­фо­сом во­инст­ву­ю­ще­го сво­бо­до­лю­бия и си­лой граж­дан­ско­го го­ло­са. Эти чер­ты его по­э­зии осо­бен­но яр­ко вы­ра­зи­лись в про­из­ве­де­ни­ях, со­здан­ных в го­ды вос­ста­ния. Борь­бе по­свя­ще­на пре­об­ла­да­ю­щая часть его ли­те­ра­тур­но­го на­сле­дия, от­ра­зив­шая весь ход, все эта­пы осво­бо­ди­тель­но­го дви­же­ния ка­зах­ско­го на­ро­да. Его аги­та­ци­он­ные сти­хи «Де­ло чес­ти», «На на­ше де­ло ну­жен нар» и дру­гие про­ник­ну­ты жаж­дой борь­бы, глу­бо­кой ве­рой в спра­вед­ли­вость, счаст­ли­вое бу­ду­щее на­ро­да.

В об­ра­ще­ни­ях – им­про­ви­за­ци­ях, рож­ден­ных в жар­ких бо­ях, схват­ках с хан­ски­ми и цар­ски­ми от­ря­да­ми, он сво­им пла­мен­ным по­э­ти­чес­ким сло­вом под­ни­ма­ет дух, на­стра­ива­ет на бое­вой лад по­встан­цев, сво­их со­рат­ни­ков. На­по­ми­ная лю­дям, что на по­доб­ную борь­бу «ну­жен тот ге­рой, что ду­хом не па­дет», акын го­тов от­дать «жизнь свою ра­ди Ро­ди­ны, жен и де­тей» («Злой бу­ран не сми­рит по­ле»). По­эт вдох­нов­ля­ет то­ва­ри­щей на по­двиг, ге­ро­изм. В сти­хотво­ре­ни­ях «До­блест­ный сын», «К нам вер­нет­ся счастье», «Тол­гау», «Не пе­чаль­тесь друзья» он во­оду­шев­лен­но и с лю­бовью вос­пе­ва­ет стой­кость и отва­гу по­встан­цев, их са­мо­от­вер­жен­ную пре­дан­ность в борь­бе за сво­бо­ду.


Ав­тор статьи: Г. Жу­ма­ше­ва, кан­ди­дат ис­то­ри­чес­ких на­ук.

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *