Эссе с?зіне аны?тама бер

Шаттық шеңбер «Ерекше амандасу»

Шаттық шеңбер

«Ерекше амандасу»

«Бұл кім?» Бәріміз де алдымен мынадай тренингін ойнайық. (Оқушыларға  интерактивті тақтада белгілі бір кәсіп иелері көрсетіледі)

«Бұл кім?»

Бәріміз де алдымен мынадай тренингін ойнайық. (Оқушыларға  интерактивті тақтада белгілі бір кәсіп иелері көрсетіледі)

Бұл кім ?   Мұғалім Кітапханашы наубайшы Заңгер

Бұл кім ?

  Мұғалім

Кітапханашы

наубайшы

Заңгер

Шекарашылар             Әртістер     Футболшылар                    Суретшілер            Құрылысшылар

Шекарашылар

Әртістер

Футболшылар

Суретшілер

Құрылысшылар

Сіздер қалай ойлайсыңдар,  бұларды не біріктіреді? Жалпы түрде қалай айтуға болады?      Дұрыс айтасыңдар. Олай болса   сабағымыздың тақырыбы «Мамандық таңдау - маңызды іс» тақтаға назар аударайық.

Сіздер қалай ойлайсыңдар,  бұларды не біріктіреді?

Жалпы түрде қалай айтуға болады?

     Дұрыс айтасыңдар. Олай болса   сабағымыздың тақырыбы «Мамандық таңдау — маңызды іс» тақтаға назар аударайық.

«Ментальді карта»    Мамандық дегеніміз не?  (Кластер әдісі арқылы). Әр топ өз ойын өрбітіп тақтаға шығып жауабын көрсетеді.

«Ментальді карта»

  Мамандық дегеніміз не?

(Кластер әдісі арқылы).

Әр топ өз ойын өрбітіп тақтаға шығып жауабын көрсетеді.

  «Мамандық» сөзіне  анықтама беру.

      Профессия- латын сөзінен шыққан , “professio”- анықталған іс, мамандық дегенді білдіреді.

    Мамандық- қарапайым өмір сүру көзі болып табылатын және қандай да бір дайындықты, жауапкершілікті талап ететін еңбек қызметінің маңызды бөлігі.

      Мамандық таңдау- тағдырыңды таңдау деген сөз. Кейінгі өмірде өкінбейтіндей, өз қабілеті мен бейімділігіне сай кәсіп түрін таңдау.. Бұл өте жауапкершілікті және маңызды іс. Мамандық таңдауда әр адам өзінің қызығушылығына, қабілетіне, бейімділігіне, қалауына сүйену керек. Сондай- ақ өз мамандығының 10-20 жылға дейін өз сұранысын жоғалтпауына көңіл бөледі. Бұл мамандықтарға деген бірқалыпты тұрақты сұраныс деп аталады. Өзінің сұранысын, қызығушылығын жоймаған кең тараған мамандықтарға дәрігер, мұғалім және құрылысшы мамандықтарын атап өтуге болады. Ал, өзекті мамандықтар қатарына жоғары технология, байланыс, коммуникация, әлеуметтік орта, экономиканы басқару  мамандықтары және еңбек сұранысына қажетті жаңа мамандықтары жатады. Қоғамның дамуында  біздің өңірде, қазба-байлықтарын игеретін мамандық  иелері қажет.

Жұпқа бөлу.

Жұпқа бөлу.

Ойлан!  Бірік! Жұптас! Мына мамандықтардың қайсысы 1) қазіргі уақытта жоқ, жойылған 2) ХХ ғасырда пайда болды 3) соңғы 10 жылдықта пайда болды 4) ақшасы көп мамандық 5) қайсысы сұранысқа ие?  

Ойлан!

Бірік!

Жұптас!

Мына мамандықтардың қайсысы

1) қазіргі уақытта жоқ, жойылған

2) ХХ ғасырда пайда болды

3) соңғы 10 жылдықта пайда болды

4) ақшасы көп мамандық

5) қайсысы сұранысқа ие?

Суретші,  ЭВМ операторы, тракторист- машинист, бағдарламашы, егінші, трубочист, редактор, столяр, сыршы, атқосшы, дәрігер, ұшқыш, бухгалтер, сандық программалық құралдармен қызмет істейтін оператор, экскурсовод, ағаш өңдеуші, бақша маманы, аспазшы, гувернер, клоун, педагог, маркетолог,заңгер,менеджер, экономист.

Суретші,  ЭВМ операторы, тракторист- машинист, бағдарламашы, егінші, трубочист, редактор, столяр, сыршы, атқосшы, дәрігер, ұшқыш, бухгалтер, сандық программалық құралдармен қызмет істейтін оператор, экскурсовод, ағаш өңдеуші, бақша маманы, аспазшы, гувернер, клоун, педагог, маркетолог,заңгер,менеджер, экономист.

қазіргі уақытта жоқ, жойылған.

  • қазіргі уақытта жоқ, жойылған.

Трубочист, гувернер.

2) ХХ ғасырда пайда болды

3) соңғы 10 жылдықта пайда болды

экономист, менеджер, заңгер, бағдарламашы, маркетолог

Топтық жұмыс

Топтық жұмыс

Кубизм стратегиясы 1.Суреттеңіз: түрі, түсі, сипаты,көлемі, дәмі, иісі т.б  2. Салыстырыңыз: ұқсастығы, айырмашылығы  3. Зерттеңіз: шығу тарихы  4. Қолданыңыз: қолдан жасауға келе ме?, қолданып көріңіз.  5.Дәлелде: қарсы шығыңыз, не жақтаңыз.  6. Талдаңыз: қалай жасалған, неден тұрады?

Кубизм стратегиясы

1.Суреттеңіз: түрі, түсі, сипаты,көлемі, дәмі, иісі т.б 2. Салыстырыңыз: ұқсастығы, айырмашылығы 3. Зерттеңіз: шығу тарихы 4. Қолданыңыз: қолдан жасауға келе ме?, қолданып көріңіз. 5.Дәлелде: қарсы шығыңыз, не жақтаңыз. 6. Талдаңыз: қалай жасалған, неден тұрады?

ПОПС формуласы П- Менің ойымша, бұл мамандық...   О - Себебі мен оны былай түсіндіремін...   П - Оны мен мына фактілермен дәлелдей аламын...   С - Осыған байланысты мынандай қорытынды шешімге келдім...    

ПОПС формуласы

П- Менің ойымша, бұл мамандық…

О — Себебі мен оны былай түсіндіремін…

П — Оны мен мына фактілермен дәлелдей аламын…

С — Осыған байланысты мынандай қорытынды шешімге келдім…

Рөлдік ойын Мамандық бойынша көрініс көрсету

Рөлдік ойын

Мамандық бойынша

көрініс көрсету

Кеме білім теңізінде «Саған не тілесем екен, менің қымбатты досым?»

Кеме білім теңізінде

«Саған не тілесем екен, менің қымбатты досым?»

Ж. Аймауытов айтқандай «Мамандықтың жаманы жоқ, бірақ, мұның кез келгеніне икемділік қажет, бұл жай күнелту, тамақ асыраудың ғана жолы емес, үлкен өнерді, зор шеберлікті қажет ететін нәрсе» Егеменді еліміздің ертеңі — маман  иелері болуларыңызға тілектестігімді білдіремін!

Ж. Аймауытов айтқандай

«Мамандықтың жаманы жоқ, бірақ, мұның кез келгеніне икемділік қажет, бұл жай күнелту, тамақ асыраудың ғана жолы емес, үлкен өнерді, зор шеберлікті қажет ететін нәрсе»

Егеменді еліміздің ертеңі — маман  иелері болуларыңызға тілектестігімді білдіремін!

«Қол мидың жалғасы».  Алақан бойынша мамандық саласын анықтау. Саусақтарымызды кеңірек ашып, ақ параққа  алақандарымызды түсірейік. Бас бармақпен  шынашақтың орта Онүктесімен белгілеп,  әрбір саусаққа түзу сызық жүргіземіз. Осы  жүргізілген сызба бөліктерін сызғышпен олшеп шығарыңыз.

«Қол мидың жалғасы».  Алақан бойынша мамандық саласын анықтау. Саусақтарымызды кеңірек ашып, ақ параққа  алақандарымызды түсірейік. Бас бармақпен  шынашақтың орта Онүктесімен белгілеп,  әрбір саусаққа түзу сызық жүргіземіз. Осы  жүргізілген сызба бөліктерін сызғышпен олшеп шығарыңыз.

Жауап . 1  Егер алақан  сызығыңызда  бас бармақ пен  О  нүктесі арасында сызба бөлігі ұзын болса, сіз басқарушысыз.   2 .  О  нүктесі  мен сұқ саусақ  нүктесінің арасындағы сызық басқармаларынан ұзын болса, сіздің қорғаушы  әскери қабілетіңіз мол.     3 . Ортаң қол сызығы ұзынырақ болса, сіз дін адамы,  саясаткер болуға бейімсіз.   4 .  Аты жоқ саусақ сызығы үлкенірек болса, сіз өнерге бейіміңіз мол, суретші, музыкант, архитектор, дизайнер  болуға қабілеттісіз.   5  .Шынашақ  сызығы үлкенірек  болса,  сіз-дәрігерлік, шипагерлікке  бейімсіз.

Жауап .

Егер алақан  сызығыңызда  бас бармақ пен  О  нүктесі арасында сызба бөлігі ұзын болса, сіз басқарушысыз.

2О  нүктесі  мен сұқ саусақ  нүктесінің арасындағы сызық басқармаларынан ұзын болса, сіздің қорғаушы  әскери қабілетіңіз мол.

  3 . Ортаң қол сызығы ұзынырақ болса, сіз дін адамы,  саясаткер болуға бейімсіз.

4 .  Аты жоқ саусақ сызығы үлкенірек болса, сіз өнерге бейіміңіз мол, суретші, музыкант, архитектор, дизайнер  болуға қабілеттісіз.

.Шынашақ  сызығы үлкенірек  болса,  сіз-дәрігерлік, шипагерлікке  бейімсіз.

«Отбасы ша? ын мемлекет» демекші,? з отбасымды,? рине, айрандай? йы? ан, тату т? тті, бірлікте? мір с? ріп ж? рген? арапайым? аза? отбасыларды? біріміз.? ара ша? ыра? ымызды? а? ылшысы, ар? а с? йеріміз – жан? кешім, «? ке- ас? ар тау, Ана- етегіндегі б? ла?, Бала-жасында? ы ?? ра?» -деп тегін айтылма? ан болар. Ата-анасын, а? а-сі? лілерін сыйлай білген, жа? ындарына жа? сылы? тілеген адам, мені? ойымша, болаша? та? о? амда да ізгі ниеті ар? ылы еліне, оны? дамуына к? п септігін тиетінін к? м? нданбаймын. Осыны? б? рі «? яда не к? рсе?,? ш? анда соны ілерсі?.. «деген ма? ал? а сай келіп т? р. Я? ни отбасында к? рген т? лім, жадына то? ы? ан т? рбиен?? ар? асында к? кірегі ояу, есті болып? суімізді? кепілі. »? лкенге-?? рмет, кішіге-ізет» демекші, сыйласу ар? ылы бірлікте? мір с? реміз. Еркелігімізді, ая? шалын? ан .? ателескен кездергі? ателігімізді т? сініп кешіре білгендер кезінде а? ыл-ке? есін аямайтын, осы д? ниені? тек т? тті т? старын к? рсетуден, жа? сылы?? а итермелеуден жалы? пайтын? ке шешеміз. Бірін-бірі демеп, с? йеу бола біліп,? мір бойы ынтыма? ы жарас? ан отбасы? атарынан? алмаудан? міттенемін. Мен? з отбасымды ма? тан т? тамын.

Оцени ответ

Сабақ жоспары

Бекітемін: Оқу ісінің меңгерушісі: А.Молдабаева

Мұғалім

Жүрментаева Г

Мерзімі:

24.11.2016 ж

Пәні:

Әдебиеттік оқу

Сынып:

4 «А»

Тақырыбы:

Аяулы Жақаң

Негізгі түйінді идея:

Оқушылар әңгіменің мазмұнын түсінеді, кейіпкерге сипаттама береді, әңгіме бойынша берілген негізгі түйінді ойды табады.

Оқу мақсаттары:

Барлық оқушылар: М.Дулатов өмірімен шығармаларын біледі. Мәтінді жүргізіп оқиды,мазмұнын айтады.Жоспар құрады.Сұрақтарға толық жауап бере алады

Оқушылардың басым көпшілігі:Әңгімені оқып,мазмұнын талдап,кейіпкерге сипаттама бере алады.

Жекелеген оқушылар:Естелікті өз ойымен қорытындылайды,түйіндейді.

Табыс критерийлері

Барлық оқушылар

Көпшілік оқушылар

Жекелеген оқушылар

М.Дулатов өмірімен шығармаларын біледі. Мәтінді жүргізіп оқиды,мазмұнын айта алады.

Әңгімені оқып,мазмұнын талдап,кейіпкерлерге мінездеме,сипаттама бере алады.

Әңгімені өз ойымен қорытындылайды.

Сабақ барысы

Сабақ кезеңдері

Уақыт

Мұғалімнің әрекеті

Оқушының

әрекеті

Бағалау

Ре

сурстар

Кіріспе

2 мин

1.Ұйымдастыру кезеңі

А)Психологиялық ахуал туғызу.

Б)Топқа бөлу

Абай өлеңдерңне байланысты

3 топқа бөлінеді

Мадақ

тау

Үлест қағаз

Алдыңғы оқу

8 мин

М.Дулатов

«Шешенің балаларын сүюі»

Жатқа айтады.

Ашық журнал

Мадақ

тау

Автор суреті

Ой қозғау

2 мин

«Сөздер банкісі»

Берілген сөздер бойынша не білетінін ортаға салады.

Мадақ

тау

А4 парағы

Іс-әрекет

28 мин

Жаңа сабақ М.Дулатов «Аяулы Жақаң»

Дулатов Асқар  Алаш қозғалысынаншет қалмаған Дулатов Асқар қазіргі Қостанай облысы, Жангелдинауданында туған. Ол — Алаштыңатақты ақыны Міржақыптың туған ағасы.

Жұптық тапсырма

Бөлімдерге бөлу ұсынылады.

Естелікті баяндау ұсынылады.

Топтық жұмыс

1-топ

Естелікті кім жазған?

2-топ

Мәтіннен анасының сөзін тауып оқы.Қалай ойлайсың,анасының үміті мен сенімі ақталды ма?

3-топ

Қуанышы қойнына сыймай деген сө тіркесіне сөйлем құрап жаз.

4-топ

Кәмпескелеу сөзіне анықтама бер

5-топ

М.Дулатов нені армандаған екен?

6-топ

Мәтін бойынша 5 сұрақ құрастыр.

Сергіту сәті

Жеке тапсырма

«Үзбей жазу»

Оқулықпен жұмыс

Мәтінді тізбектей оқиды.

Бөлімдер

1)  М. Дулатовтың балалық шағы

2) Ананың мейірімі

3)Ақынның шығармашылығы

Мазмұнын тізбектей баяндайды.

Топта талқылап,

түйіндейді

Оқушылар ойларын жүйелі жеткізуге тырысады.

Берілген сөздерді орыс,ағылшын тілдеріне аударады.

Автор көзқарасына талдау жасайды.

Мадақ

тау

«Үздік баяндамашы»

«Екі жұлдыз,бір ұсыныс»

«Екі жұлдыз,бір ұсыныс»

Оқу

лық

Автор суреті

М.Дулатов

суреті

Кейінгі оқу

Үй тапсырмасы: «Аяулы Жақаң»

Үй тапсырмасын

күнделікке түсіреді.

Оқулық

Рефлексия

5 мин

«Еркін микрафон»

Бүгінгі сабақ бойынша өз ойларын айтады.

Сабаққа кері байланыс береді.

Өзін-өзі бағалау

Сабақтан кейін ойланатын сұрақтар

Не сәтті болды?

Не сәтті болмады?

Нені жақсартуға

болады?

Мен өз дағдыларымда нені дамыта алдым? Нені өзгертуге болады?

Шоқан Шыңғысұлы Уәлиханов (шын есімі М

ұхаммед Қанафия; 1835, Қостанай облысыСарыкөл ауданы Құсмұрын жері — 10 сәуір1865, Көшентоған, Жетісу) — қазақтың ұлы ғалымы, XIX ғасырдың екінші жартысында Қазақстанда туған демократтық, ағартушылық мәдениеттің тұңғыш өкілдерінің бірі, шығыстанушы, тарихшы, фольклоршы, этнограф, географ, ағартушы. Әжесі бала күнінде «Шоқаным» деп еркелетіп айтуымен, «Шоқан» аталып кеткен

Ответ:

Ана — өмірдің тірегі.

Әрбір адам үшін дүниедегі ең жақын адам ол — анасы. «Ана» деген сөз үш – ақ әріптен ғана құралса да, бұл сөзде орасан зор құдірет пен үлкен мейірімділік бар. Себебі, анамыз бізге баға жетпес сый — өмір сыйлады. Халқымыз «Анаңды үш рет Меккеге арқалап апарсаң да, ақ сүтін ақтай алмайсың» деген. Себебі әрбір ана баласы үшін түн ұйқысын төрт бөліп, ауырып қалса, уайымдап, кейін ержеткен кезде де әрқашан жанымыздан табылады. Ана деген — бұл өмірде ең жақын сырлас дос. Аналарымыз бізді сәби күнімізден бастап әдепті, мейірімді, ізетті болуға тәрбиелеп, бойымызға тек асыл қасиеттерді дарытуға тырысады. Осы ақ жаулықты аналарымыздың берген ізгі тәрбиесін бойымызға сіңіріп, салиқалы ұрпақ болып өссек, ата – аналарымыздың бізге артқан үкілі үміттерін ақтап, жерге қаратпасақ, нұр үстіне нұр болар еді деп білемін! Біз неше жасқа келсек, анамыздың жүрегі елжіреп, біз оларға әрдайым сәби болып қала береміз. Ал ақ жаулықты аналарымыздың қадірін өзіміз балалы болғанда да түсінеміз. Себебі, әрбір ананың жүрегі баласы десе елжіреп, жаны ашып тұрады. Неше жасқа келсек те, әрқайсымызға ана керек. Сондықтан аналармызды аялап, әрдайым қастарынын табыла білейік. Бұл ретте «Анасы бар адамдар ешқашан қартаймайды»деген өлең сөздері өте дәл тауып айтылған деп ойлаймын.

метки: Балалар, Татарск, Татарский, Мэснэви, Хайретдин, Картинасын, Турында, Татарча

Күңелләренә никадәр авыр булса да, аналар кичерәләр.

  • Күңелләрне боз капламасын.
  • Ана кешенең колагы ишетмәсә, йөрәге ишетә…

    Ш. Хөсәенов.

    Ана… Бу сүз мине шундый дулкынландыра. Әнием — минем иң якын, иң яраткан кешем, сердәшчем, эштә үрнәгем. Аннан башка минем дөньям буш. Һәм минем әнием — иң матур, иң яхшы, иң ягымлы әни. Әйе, һәр балага үз әнисе кадерле һәм якын. Алар безне тугыз ай буе йөрәк түрләрендә йөртеп, безнең белән сөйләшеп, иркәләп, дөньяга китергәннәр, бәбкәм дип иркәләп кулларында назлаганнар, төн йокыларын йокламыйча, ару-талуларына карамыйча, безне бишектә тирбәтеп йоклатканнар, бишек җырлары җырлаганнар, тәрбияләп үстереп инде менә олы кызым дип, безгә фатиха биреп, зур тормыш юлына чыгарып җибәргәннәр. Һәм без әтиебезгә, әниебезгә мәңге бурычлыбыз.

    Ш. Хөсәеновның «Әни килде» драмасында да үзәктә Ана образы тора. Әсәрдә аның исеме дә бирелми, чөнки бу — барлык аналарны берләштергән образ.

    Ананың балалары инде зур үсеп, кеше булганнар, кошлар сыман кайсы-кая таралышып беткәннәр. Ана үзе генә авылда яши. Балалары аны, әлбәттә, онытмыйлар: посылка җибәреп, хат язып торалар. Бервакыт Ана балаларына кунакка килеп керә. Нәкъ менә шушы көнне аның улы да өйләнә икән. Әлбәттә, бу турыда ана белми, чөнки аңа хәбәр итүче юк. Бу хәл үзе генә дә анага карата игътибарсызлыкны күрсәтә. Чөнки яхшы бала өйләнер алдыннан әти-әнисеннән фатиха сорар иде. Уллары-кызлары әниләренең килүенә бик сөенәләр, Ана да аларның күңелен боегайтасы килмәгәнгә, үзендә яман шеш авыруы икәнлеген әйтмәскә була. Ләкин ананы шифаханәгә алып килгән күрше кызы бу серне ача, әниләренә карата рәхимлерәк булуларын, хәзер инде аны кайсыныңдыр тәрбиягә алырга тиешлеген әйтә. Менә шуннан соң ачыла да инде балаларының чын йөзе. Берсенең бер проблема икән, икенчесенең — икенче проблема һәм алар берничек тә әниләрен үзләренә ала алмыйлар. Әлбәттә, түземле дә, нечкә дә күңелле Ана боларны күрмәмешкә салыша, ләкин аның күңеленә төер утыра шул инде. Һәм бу төерне берничек тә бетереп булмаячак.

    Ана күңеле — балада, бала күңеле — далада, дип юкка гына әйтмиләр шул. Ана үлгәнче үзенең баласы турында кайгыртачак, ә бала башында әле тормыш мәшәкатьләре, вакыт юклык… Минемчә, балалары ананы яраталар, ләкин үз эшләренә, үз уйларына бирелеп, аны аңламыйлар. Мәсәлән, Ислам да бик теләп әнисен үзләренә алыр иде дә, тик авыру белән артык чыгымнар булачак, һәм төрле сәбәпләр табып, моңа ризалашмый. Ләкин менә шул Исламга ана ике мәртәбә тормыш бүләк иткән. Беренчесе — туганда, икенчесе — чирләгәч. Балаларына бу бик нык тәэсир итә, алар инде аңладылар да бугай, ләкин Анада аларга карата рәнҗеш кала. Әмма безнең әниләр олы йөрәкле бит, бигрәк тә үз баласына карата. Алар яраталар, сөяләр, кызганалар һәм гафу итәләр. Тик бәгыре генә катмасын. Ш. Хөсәенов Ана образы аша барлык аналар күңеленең нечкәлеген, матурлыгын күрсәтә.

    2 стр., 696 слов

    «Минем яраткан укытучым»

    … әптә ул үзара дус коллектив туплап, безне эшләргә өйрәтеп китте”, – диләр алар. Авыр чакта терәк булганы, безне үз балаларыдай яратканы өчен, безгә – … дә, күпләр өчен идеал, үрнәк тә булырга тиеш. Минем өчен шундый мөгаллим булып, беренчедән алып, җиденче сыйныфка кадәр … башкара. Бар көчен, вакытын эшенә, мәктәп тормышына юнәлтә. Минем өчен татар теле – үз һәм газиз. Татарлык бөтен каныма, беренче …

    Әсәр «Әниемнең ак күлмәге» дип атала. Татар халкында ак төс чисталык, пөхтәлек, сафлыкны белдерә. Әлеге әсәрдә ана да шундый ак, саф, чиста. Ул гомере буе туган иленә, халкына хезмәт иткән, балалар тәрбияләп үстергән, хәләл көче белән яшәгән. Балаларын да илгә файдалы, укымышлы итеп үстерергә тырышкан, ире белән дус һәм тату яшәгән. Күргәнебезчә, Ш.Хөсәеновның «Әниемнең ак күлмәге» исемле әсәрендәге Ана — иң кешелекле, иң шәфкатьле, бала җанлы ана, балаларына ихлас күңелдән тәрбия биргән, хезмәт сөючән кеше.

    Әйе, аналар — бөек затлар. Кеше анасын онытмаска, аны хөрмәт итәргә тиеш. Аналарның кадерен кечкенәдән белеп үсәргә кирәк. Без әниләргә беркайчан да кайгы, сагыш күрсәтергә тиеш түгел. Бар теләгем: әниләребез тыныч, рәхәт тормышта яшәсеннәр иде.

    Ана — бөек исем,

    Нәрсә җитә ана булуга!

    Әйе, Ана — ул дөньяда иң бөек кеше. Бик күп күренекле шәхесләрне, галимнәрне, укытучылар, табибларны ана тудырган. Ана баланы тугыз ай буе үзенең карынында күтәреп йөртә, тудыра, бала тугач, ул аңа үзенең күкрәк сөтен имезеп, төн йокыларын калдырып үстерә. Кичләрен баласына бишек җырлары җырлый, әкиятләр сөйли.

    Бала үсә, мәктәпкә йөри башлый. Ана аңа дәресләрен әзерләргә булыша, йорт эшләрен карарга, пешеренергә, чигәргә-бәйләргә, үз-үзен тотарга, кешеләр белән матур, ягымлы итеп сөйләшергә өйрәтә. Бала үсеп кеше була. Һәм үз баласын шулай ук тәрбияли, бар көчен, энергиясен баласын үстерүгә бирә. Бер көнне карый, аның әнисе дә баласы кебек үк тәрбиягә мохтаҗ икән бит. Менә шушы вакыйга, шушы проблема кешеләрне икегә аера да инде: кайберләре гомере буе әти-әнисенә рәхмәтле булып, үзенә булган хөрмәтне, тәрбияне аларга да күрсәтә, аларның фатихасын ала, ә кайберләре исә моны кирәк санамый, һаман дөнья кууын белә. Бәлки оныта торганнардыр, ана рәнҗеше бетми бит ул, гомер буена эзәрлекли.

    Бик күп язучыларыбыз үзләренең әсәрләрендә Ана образын чагылдыралар. Мәсәлән, Әмирхан Еникинең «Әйтелмәгән васыять», Туфан Миңнуллинның «Әниләр һәм бәбиләр», Муса Җәлилнең «Ана бәйрәме», Рәшидә Җиһаншинаның «Улларым» спектакльләрендә бу бик ачык чагыла.

    Әмирхан Еникинең «Әйтелмәгән васыят»е Акъәби һәм аның уллары, кызлары һәм оныклары турында. Акъәби авылда яши. Олыгаеп, үзе генә яшәве авырайгач, балалары шәһәргә алып киләләр. Бик каты авырый башлагач, аны шифаханәгә салалар һәм ул анда җан бирә. Бик теләсә дә, ул васыятен дә әйтә алмыйча кала: аны тыңлап торырга беркемнең дә вакыты табылмый. Шулай итеп, ап-ак кәфенлеккә төреп, мөселманча күмү урынына, ананы рәнҗетеп, сүзенә колак салмыйча, гробта күмеп куялар.

    Шулай ук Туфан Миңнуллинның «Әниләр һәм бәбиләр» пьесасы белән дә таныш булмаган кеше юктыр. Биредә дүрт хатын — дүрт язмыш: унөченче баласын шәһәрдә тудырырга дип килгән эчкерсез, олы җанлы Гөлфинә, җиде ел буена көтеп алган баласын тапкан чибәр Валентина, бала назын татып карыйсы, бала тәрбиялисе килгән, үзен ямьсез дип санаса да, эчке дөньясы бик матур булган Алтынчәч һәм бу заманның шыксыз «инвалиды» — баласын үзенә алырга теләмәгән Дилемма. Хатыннар балаларын әле генә тапканнар, йөрәк парәләренә карап туймыйлар, бик кадерләп тотып имезәләр, кулларында иркәләп йоклаталар. Ә менә баласын табып та, алырга теләмәгән Дилемманы күңел һич кабул итми. Аңа карата нәфрәт уяна. Ана булуның никадәр изге, олы хис икәнен аңламавына, салкынлыгына, дорфалыгына, үз әнисенә карата тупас булуына шаккатырсың. Ирексездән аның кечкенә нарасыен җәлли башлыйсың, аның киләчәге куркыта. Ул беркайчан да ана назын татымаска, күпереп торган иреннәреннән агыза-агыза күкрәк сөте иммәскә, «әнием, бәгърем» дип дәшмәскә мөмкин бит. Юк, кирәкми, бу турыда уйлыйсым килми минем! Бу минутта минем әнә шул Гөлфинә апаның ундүртенче баласы булып, кайгы күрми үсәсем, акыллы Валентинаның иркә кызы, Алтынчәч-айналаемның матур, чибәр бәләкәче буласым килә. Чөнки беләм: алар өендә, алар оясында ни күрсәң, очканда да шуны күрерсең. Алар балаларын җәмгыятькә файдалы шәхес, чын мәгънәсендә кеше итеп тәрбиялиләр. Менә бу аналар, чыннан да, Ана дигән бөек исемгә лаек.

    3 стр., 1490 слов

    Кеше китә – җыры кала (Человек уходит – песня остается) – Мөхәммәт Мәһдиев

    … өчәйдек. Клуб сәхнәсендә үз җиребезне саклау турында күпме матур җырлар җырланды! Аннан, күпме егетләрнең күкрәгендә БГТО, ГТО, … Шуның өчен җәза бу. Сугыштан исән кайтсаң, яши белер идек. Иң матур вакытларыбызның юк-бар сүз белән әрәм иттек. Без яши … сөртте. Шулвакыт Хәкимулла бу кешене танып алды. Сөйләүче кеше Атҗабарның Хисмәте иде. Халык аңа таба борылды. Бәхил …

    Ана образы Рәшидә Җиһаншинаның «Улларым» драмасында иң югары биеклегенә күтәреп бирелгән. Ананың улы сугышта үлеп кала һәм аның иптәше бу турыда әнисенә хәбәр итәргә килә. Ул дустының әйберләрен әнисенә күрсәтә, аның турындагы хатирәләрен сөйли һәм мондый батыр улларны бары тик бөек Аналар гына тәрбияли алуына инана, ахырдан әйтә: «Мин дә синең улың булыйм әле, бөек Ана, сиңа әни диеп эндәшергә рөхсәт ит», — ди. Ана риза була һәм янындагыларның барысын да кочаклап ала.

    Чыннан да, җир йөзендә анадан да кадерлерәк, анадан да якынрак кеше юк бит ул. Гомер буена әни синең янда йөридер кебек, ул янәшәңдә булмаса да, аның белән киңәшләшәсе килә, Роберт Миңнуллин язганча, һәр башлаган эшкә әнидән хәер-фатиха аласы килә:

    Ташлама, әнкәй, ташлама,

    Мине изге догаңнан,

    Ташласаң изге догаңнан,

    Мин бәхетле булалмам.

    Гомумән, Р. Миңнуллинның әниләргә багышланган шигырьләре бик күп. Бу шигырьләрне укыганда шагыйрьнең әнисен никадәр яратуын аңлыйсың. Ананы иң олы ярату белән яраткан кеше генә шундый тирән эчтәлекле, матур, хәтта елата торган шигырьләр иҗат итә ала. Бу шигырьләрне уку үзе бер рәхәт, чөнки алар гади һәм аңлаешлы. Нәкъ менә минем әни турында язган кебек, һәм бу шигырьләр башыннан ахырына кадәр олы мәхәббәт белән сугарылган. Бу мәхәббәтне ана белән баладан башка бер кеше дә аңлый алмый. Ул — шушы ике кеше арасында була торган иң керсез, иң изге хисләрнең берсе. Ана белән бала кылдан нечкә кырык җеп белән бәйләнгән, диләр бит.

    Бөтен чор язучылары да үз иҗатларында анага дан җырлыйлар. Бу тема сугыш чорында язылган шигырьләрнең дә үзәгендә булды. Мәсәлән, Муса Җәлилнең «Ана бәйрәме» поэмасы. Монда да әни кешенең олы мәхәббәте сурәтләнә. Ана сугышка үзенең бөтен газиз улларын да озаткан, елый-елый аның күзләре дә сукырайган, ләкин безнең кадерле әниләребез шундый зур ихтыяр көченә ия, алар барысына да түзәргә әзер, тик балалары гына исән булсын, Кеше дигән исемнәрен югалтмасыннар. Бу ана да нык булып кала, сынмый, сыгылмый.

    Гомумән, татар хатын-кызы бик батыр, уңган, чиста, пөхтә, сабыр булып кала белгән. Шуның өчендер, Ана — татар поэзиясендә идеал образ. Аны күп вакыт ак төс белән бергә йөртәләр. Минемчә, һәрбер әни булган кеше үзенә аерым атап язылган шигырьгә лаек. «Әни» сүзе — үзе үк бик матур шигырь бит ул.

    10 стр., 4776 слов

    По татарской литературе «ӘКИЯТЛӘР ДӨНЬЯСЫНДА» (11 класс)

    … Ивановның 1842 елда Казанда чыккан «Татарская хрестоматия” дигән китабында очрашабыз. … балалар күңеленә якын булган шигырьләр һәм хикәяләрне … сендә туган комизм, тормышта очрый торган игътибарга лаеклы төрле вакыйгалар, … турында фәнни-популяр мәкаләләре басыла. Гомумин, бу … хикәяләрнең бер өлеше изге итеп саналган. Алар теләсә кайда, … күренешләренең, шулай ук кеше хыялларының үзенчәлекле чагылышы. …

    Добавить комментарий

    Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *